نی

سازي است متشكل از يك لولۀ استوانه­اي از جنس «ني»، كه سراسر طول آن از هفت «بند» و شش «گره» تشكيل شده ات (به اين دليل اين ساز را «ني هفت بند» نيز مي­گويند). «ني» به قطرهاي متفاوت (از 5/1 تا 3 سانتيمتر) و طول­هائي مختلف (حدود 30 تا 70 سانتيمتر) ساخته شده، در تمام آنها،‌روي لوله، كمي در قسمت پائين 5 سوراخ در طرف جلو و يك سوراخ در قسمت عقب قرار گرفته ، و در يك يا دو انتهاي «ني» روكشي برنجي با طولي كوتاه لولۀ ني را پوشانده است،‌و لبۀ لوله در قسمت دهاني آنقدر تيز است كه مي­تواند لاي دندان ها قرار گيرد.

ني از انواع سازهاي بي­زبانه است. هوا توسط نفس نوازنده از انتهاي بالائي به درون لوله فرستاده شده و قسمت اعظم آن از نزديكترين سوراخ باز خارج مي­شود. بنابراين بازو بسته شدن سوراخ­ها توسط انگشتان هر دو دست نوازنده، طول هواي مرتعش و طول موج ارتعاش را زياد و كم كرده و در نتيجه صوت زير و بم مي­شود.

ساز را نمي­توان «كوك» كرد، يعني كوك آن را – چنان كه در سازهاي زهي، با پيچاندن گوشي­ها ميسر است،‌تغيير داد.

وسعت صداي ني حدود دو اكتاو و نيم است،‌ولي ميدان صدا (يا كوك) در سازهاي مختلف تفاوت مي­كند.

اجراي اصوات در اكتاوهاي بالاتر، به وسيلۀ فشار هوا عملي است،‌به عبارت ديگر با دو برابر كردن فشار صداهاي حاصله يك اكتاو زير مي­شود و بايد دانست كه هر ني فاقد يكي دو صدا است.

ني هميشه سازي شهري بوده است (به استناد شعر شاعران قديم دربارۀ اين ساز).

اساتید ساز نی